10-4-2025

Het boek “Metabolical” van de endocrinogolist professor Robert Lustig van de UCSF in California heeft bij mij veel teweeg gebracht. Het bevat naast de studie voor natuur voedingsadviseur  enorm veel informatie waar ik je graag deelgenoot van maak. Natuurlijk op mijn eigen wijze en eigen stijl.

Hans, kun je mij helpen met grasmaaien? Ik kan het niet meer doen met mijn rugpijn. Nou, geen probleem, je helpt de buurman graag even. Na het grasmaaien zegt de buurman: “ een  biertje Hans?” Oh ja lekker hoor. Thuisgekomen dacht Hans: dat smaakte goed zeg. Ik ga morgen naar de winkel om wat bier te halen.  En zo nam hij elke avond een biertje voor het slapen gaan. Maar na een maand nam Hans elke avond twee biertjes.  En weer een maand later werden het er drie. Het werden er steeds meer. Dat deed hij om hetzelfde gevoel te krijgen als toen hij de buurman geholpen had met grasmaaien. Want één biertje deed hem niets meer. Hoe kan dat?

Dopamine.

Om een goed gevoel te krijgen hebben we neuronen in ons lichaam. Ons beloningssysteem ( dopamine). En die worden er opgewonden van omdat ze receptoren hebben. (Receptoren zijn cellen, die o.a. gevoelig zijn voor prikkels). De  receptoren willen niet doodgaan, daarom hebben ze een verdedigingsmechanisme. Ze remmen de activiteit van de neurotransmitters af, zodat het moeilijker wordt voor een dopamine molecuul om een receptor te vinden om zich aan te binden. Dus meer dopamine met minder receptoren ( prikkels) betekent minder signaal zoals van dat eerste biertje of dat eerste glaasje wijn. Je hebt steeds meer nodig voor hetzelfde resultaat. Voor dezelfde kick. En wanneer uiteindelijk de receptoren toch beginnen af te sterven, ben je verslaafd. En als neuronen sterven, komen ze niet meer terug. Je krijgt dus nooit meer hetzelfde gevoel terug als je die de eerste keer kreeg. En toch bleef Hans proberen om datzelfde gevoel terug te krijgen. En een verslaving doodt ook nog eens je serotonine.

Plezier en geluk.

Er is een groot verschil tussen plezier en geluk. Sommige mensen zeggen: “als ik een ijssorbet eet, zoals een Banana Royale,  wordt ik daar heel gelukkig van”.  Maar plezier en geluk zijn twee heel verschillende dingen, al probeert ons de voedingsindustrie dat wel zo te verkopen in hun reclames. Dat is echt heel misleidend.

Serotonine

Serotonine is precies het tegenovergestelde van dopamine. Plezier is kort durend, geluk langdurend en meestal met meer mensen. Je kunt geen overdosis aan geluk hebben. Dat betekent dat serotonine geen neuronen  doodt. Alleen dopamine kan de serotonine, het geluksgevoel, omlaag brengen. Des te meer plezier je zoekt, des te ongelukkiger je wordt. Des te meer beloning je nastreeft, zoals alcohol, drugs, porno, shoppen, dure vakanties, lekkere maaltijden met ijscoups en dergelijke, des te ongelukkiger je wordt op de lange termijn.

Tja, te veel suiker is verslavend zoals we dat in de eerste deel hebben gelezen. Een andere factor is bewerkt voedsel, die om dezelfde reden verslavend is. Je krijgt er op den duur de metabolische ziektes van. Zoals hart en vaatziekte, obesitas, diabetes type 2, nierziektes, leverziektes, alzheimer etc. Kijk maar eens goed wat er  allemaal in jouw boodschappen karretje landt als je naar de supermarkt bent geweest. “Nee…. Ik eet gezond hoor”, hoor ik velen zeggen. . Nou? Serieus? Meer dan de helft van uw boodschappen zijn ongezond. Ik let er op als ik in de rij sta bij de kassa wat er op de lopende band wordt gelegd. Een andere stimulator van dopamine zijn de slaapgebrek en medicijnen. Allemaal dingen die te maken hebben met het beloningssysteem. Komt je dat bekend voor? Moeten de slaaptabletten ook steeds sterker worden, om je in slaap te krijgen? Ik kom er later in dit artikel op terug.

Depressie, suiker, drugs, shoppen, porno, gokken: allemaal verslaving. Dan komt daar nog bij dat we ons zorgen maken over van alles en nog wat. Zoals het werk, de veranderingen van het klimaat, dreigende oorlogen, de globale gezondheid, sociale ongelijkheid, gezondheidscrisis….. Dopamine is zowel positief als negatief. We ebben het nodig om te leren, maar het heeft ook nefgatieve kanten. 

Hoe krijg je weer meer serotonine in je hoofd? Meer geluk dus? Hoe kom je weer in je hart? Elkaar waarderen, delen in plaats van alleen maar aan jezelf denken.  Aan samen leuke dingen ervaren. De stress en de cortisol verlagen en de serotonine verhogen.  Als we dat doen, zullen we weer gezonder worden, samen meer plezier hebben en de problemen in de wereld oplossen. Ja wij! Gewoon omdat het bij jou begint. Bij jou en bij mij.

Gratis.

Waar moeten we dan mee ophouden? We moeten ophouden met het klagen over de regering, de politiek het provinciebestuur etc. Die zijn bezig met geld verdienen. Verwacht daar dus niet teveel van. Je moet het zelf doen. Verhoog je serotonine door meer voor geluk te gaan. Meer vanuit je hart te leven in plaats van uit je hoofd met al die stress. Verlaag je cortisol die de stress veroorzaakt. Al die dingen kun je zelf. En ze zijn ook nog eens allemaal gratis. 

De vraag is: hoe doe je dat dan.

Ten eerste: zorg weer voor verbinding. Heel veel mensen hebben verbinding met Facebook, Instagram etc. Maar die verbinding bedoelen we niet. We bedoelen de verbinding met elkaar. Oog in oog. Via het internet is het geen verbinding. Dat werkt heel anders in je hoofd. Achter in je hoofd heb je de zogenaamde “spiegelneuronen”. Wat doen die? Ze lezen als het ware de persoon waar je mee praat. Je merkt zijn gevoelens. De uitdrukking die je voelt kun je omzetten in je eigen emoties. Het is alsof je informatie van iemand anders overneemt.  Daardoor veranderen ook jouw eigen emoties. Dat heet met een mooie naam “empathie”. En hoe komen we daar aan? Dat zit gewoon in ons DNA. Psychologen ontdekten dat mensen uit zuidelijke landen, die nooit een blanke mens hadden gezien en ook geen woord Engels of Spaans spraken, dezelfde gezichtsuitdrukkingen hebben voor dezelfde emoties  als wij. Is dat niet bijzonder? Ze konden dat nergens geleerd hebben, want ze hadden nooit een blanke mens gezien. Zo communiceer je ook met mensen die je taal niet spreken. Het is dus zo oud als de mensheid.

Het overnemen van de emoties van anderen is dus nodig voor goede communicatie. Het wakkert serotonine aan. Er is één ding dat de serotonine vooral aanwakkert. En dat is de plek van samenkomen. Dat gebeurt in alle kerken over de hele wereld en in vele verenigingen. Omdat het de verbinding met elkaar ondersteunt. Echter, als de dominee, de priester, de imam die over de hoofden van mensen heen zijn preekt, is dat dopamine. We moeten dus wel het goede promoten, niet dat er rellen ontstaan omdat er boosheid, agressie, onbegrip voor andersdenkenden, mensen die “anders zijn” ( zoals LHBTI) wordt gepredikt.

Lees het vervolg in deel 3.